6 Oca 2020

YILLIK İZİNDE YENİ YARGITAY KARARI “ İŞVEREN YÖNETİM HAKKI”?


   4857 Sayılı İş Kanunun 53-60 Maddelerinde yer verilen Yıllık İzin Hak Etme ve kullanma konusunda işçi-işveren arasında zaman zaman tartışmalar yaşanmaktadır. Yıllık izin kullanımında işveren Yönetim hakları bakımından izin taleplerinin karşılanmasında sorunlar yaşandığı bilinen bir gerçektir.  Bazı işletmelerde Yıllık izinlerin hiç kullandırılmadığı, bazı işletmelerde ise 14 kez ayrı ayrı günlük izin kullanıldığı veya  bazı işletmelerde 20 kez günlük izin şeklinde kullanıldığı ve defterlere 20 kez izin  kaydı yapıldığı denetimler ile ortaya çıkmaktadır.

İşletmelerde çalışan Yönetici ve İnsan Kaynakları uzmanları tarafından işçinin istediği zamanda izin kullandırılması işletmelerde verimsizliğe ve işlerin aksamasına neden olduğu tespit edilmesin rağmen yasaya aykırı olarak izin kullandırılmaya devam edildiği görülmektedir.
.  
Yıllık izin kullanımlarında yasa ve yönetmelik hükümleri esas alınması gerekli ve zorunludur. İdari para cezaları dışında iş kazalarında işçinin tüm maliyeti işverene rücu edilmektedir. 4857 Sayılı İş Kanunun ilgili maddeleri ve Yıllık izin yönetmeliği gereğince yıllık izin hak edildikten sonra 1 yıl içerisinde yasaya uygun olarak kullandırılması zorunludur.  Yıllık izin kullandırma şekli için İşverenin Yönetim Hakkı ile ilgili yükümlülükler getirilmiştir.

İşçinin işe girdiği tarihten itibaren 1 yılını tamamladıktan sonraki yıl içerisinde bölümünün 10 gün olarak bir defada kullanılmasına yasa ve yönetmelikte yer verilmesine izinler bazen hiç kullandırılmadığı gibi bazen de birer ikişer gün kullandırılmakta bazı zamanlarda ise iş yoğunluğu veya işçinin istemesi nedeniyle kullandırılmamaktadır. Ancak yasa gereğince bir bölümünün 10 gün blok halinde kullandırılması zorunludur.  Zorunlu olan 10 günlük toplu iznin kullandırılmaması veya zamanında kullandırılmaması halinde SGK bakımından iş kazaları ile ilgili maliyetler işverene fatura edilmektedir.

Yargıtay Kararlarında Yıllık izin kullanımı;

Yargıtay Hukuk Dairesi tarafından verilen kararlarda, yıllık izin kullanım zamanının işverenin belirleyeceğini, işçinin kendi isteğine göre tatil planı yapamayacağına dair hükümler mevcuttur. Yasa ve yönetmelik hükümleri işverenin Yönetim hakkı gereğince işçi tarafından belirlenen ve seyahat belgeleri ile izne ayrılmak için işverene başvuran ancak işveren tarafından kullanma tarihine itiraz edilerek iznin ertelenmesi ve daha sonra iznin kullanması işveren tarafından işçiye bildirilmiştir.

İşçi tarafından belirlenen tarihe işverenin tarafından onay verilmemesi nedeniyle işçi itiraz ederek izin kullandırmadığı için iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiştir.  Mahkeme kararına işverence  itiraz edilmesi sonucu Yargıtay; İşverenin onayı ile işçinin izne çıkması gerektiği, İşverenin yönetim hakkını kullanarak yıllık izni erteleyebileceğine karar vermiştir. İşçi’ nin fesih gerekçesini yerinde bulunmadığı hükmüne kararda yer verilmiştir. Ayrıca; İş Kanunu’ nda sayılan haklı nedenle fesih sebepleri arasında izin kullandırmama halinde iş sözleşmesinin feshi yer almadığı konusuna vurgu yapılmıştır. 
Son Yargıtay kararına esas olan ancak yıllardan beri uygulamanın yanlış yapıldığı İşverenin Yönetim Hakkı esas alınarak yıllık izin planlarına göre işçinin izne çıkması gerektiği açıklanmış bulunmaktadır.

Yasa çok açık;  Yıllık izin kullanımında ilk bölümü 10 gün olmak üzere kalan günler ise işverenin yönetim hakkı gereğince işe ve işyerine uygun olarak planlanması ve kullandırılması zorunludur. Ancak tartışma konusu olan 10 gün blok izin kullandırılması oldukça önemli bulunmaktadır. Yasa ve Yönetmelik kesin olan uygulamaya yön vermektedir.

Yanlış izin kullandırmanın sonuçları:
İş Kanunu’nda sayılan haklı nedenle fesih sebepleri arasında izin kullandırmama veya işçinin istediği zamanda kullandırılması konusu yer almamaktadır. Yönetmeliğe göre 14 kez -20 kez izin kullanma kavramı da yasaya aykırı bulunmaktadır. Yasaya aykırılık dışında İş Kazalarında 10 günlük blok izin kullandırılmadığı takdirde İş kazası halinde SGK tarafından işçi tedavi edilmekte ancak tüm maliyetler işverene yansıtılmaktadır (İş Kazası nedeniyle malul olan bir işçi için 3.000.000TL-4.000.000.TL civarında işverenden maliyet talep edilmektedir.

Yıllık izin kullanma yetkisi:

Yıllık ücretli iznin kullandırılması şekil ve zamanı bakımından işverenin yönetim hakkı kapsamında işverenin onayı ile gerçekleşmesi gerekli bulunmaktadır. İş sözleşmesi, personel yönetmeliği, TİS gibi taraflarca belirli tarih ve şekiller kararlaştırılmamış ise işçinin ne zaman ücretli izne çıkarılacağını belirleme yetkisi işverene aittir. Bu kapsamda yıllık ücretli iznin işçinin istediği zamanda   kullandırılmaması kural olarak işçiye haklı fesih imkanı vermez.

Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi 01.07.2019  2017/12550 Esas-2019/1461 Karar işverenin Yönetim Hakkı

Saygılarımla.

Şakir Gülsever
İK Yönetim Danışmanı
İş ve Sosyal Güvenlik Danışmanı
SMMM-Eğitmen

Personel Özlük İşleri ve Bordro Eğitimi 18-19 Ocak 2020
Yöneticiler için İK ve İş Hukuku Eğitimi


Paylaş:
Copyright © Şakir Gülsever | Powered by Şakir Gülsever